Miyerkules, Enero 13, 2016

Bituing Walang Ningning - Kwento ng Paghanga at Pagpapatawad

Si Dorina Pineda (Sharon Cuneta) ay isang masugid na tagahanga ng isang tanyag na mang-aawit na si Lavina Arguilles (Cherie Gil).   Bawat araw ay sinusubaybayan niya ang takbo ng karera ng nasabing mang-aawit dahil sa matinding paghanga nito.   Hindi nakakaligtaan na bilhin ang mga magasin na pinapaksa at inilalarawan si Lavina kahit sa kakarampot na kita nito sa paglalako ng sampaguita.  Madalas ding nag-aabot ng mga sampaguita si Dorina sa hinahangaan.  Maging ang oras ay halos inilaan na ng tagangahanga,  dahil minsan ay nag-aabang na ito sa gate ng bahay masilayan lamang ang kanyang iniidolo.     Sa kabila ng lahat ng mga ito, ay ikinukubli ni Lavina Arguilles ang kanyang masamang pag-uugali na makasarili,  nakasentro lamang ang buong panahon sa trabaho at maging ang mapanghamak sa kapwa.   Nakilala ni Dorina si Nico (Christopher De Leon) ang masugid na manliligaw ng mang-aawit at natuklasan nitong huli ang ganda ng boses ng babae.   Napag-isip-isip ng lalake na pwede niyang magamit si Dorina para pabagsakin si Lavina sa kanyang kasikatan lalo pa’t   nahihirapan si Nico sa kung paano niya mapapayag ang babae na ibigin siya at maisama ito sa dambana.
Nang magkaroon na rin ng pangalan si Dorina sa larangan ng pag-awit ay nakadama si Lavina ng pagkagalit at pagkainggit dahil ang isang hamak na tagahanga ay tila nagnanais ito na maungusan siya at maagaw ang kinang ng kanyang bituin.   Minsan dumalo si Lavina sa pagbubukas ng Zoni Recording Company na pagmamay-ari ni Nico at ang partner nito na si Zosimo kung saan si Dorina ang kauna-unahang mang-aawit na ipinakilala nila.  Doon natuklasan ni Dorina ang masama at mapangmatang pag-uugali ni Lavina nang masabuyan ito ng tubig sa mukha dahil sa hindi matanggap ng huli na ang isang mababang tagahanga ay bumubuo na rin ng kanyang sariling pangalan sa industriya ng pag-awit.  Naisip ni Dorina na bagaman inspirasyon niya dati si Lavina para magtagumpay sa buhay ay gusto niyang makaganti buhat noon na pantayan ang kasikatan ng hinahangaan at tuluyan nang pataubin ito sa tulong ni Nico.   Sa madalas ding pagsasama ni Nico at ang pagiging mailap ni Lavina sa pagmamahal nito sa kanya ay unti-unti na ring nahuhulog ang loob ng lalake kay Dorina.   Malaki ang naging tulong ni Nico sa pagbuo ng pangalan ni Dorina kaya ang pangyayaring ito ang pumukaw kay Lavina na tila isinilang na ang papalit sa kanya.    Sa pagkakataong ito ay pinakiusapan na ni Lavina si Nico na dahil siya naman ang bumuo sa pagkatao ni Dorina ay siya rin ang may karapatan na pabagsakin ang mang-aawit kapalit ang ninanais ng lalake sa kanya.  Hindi ito nangyari dahil mas hinayaan ni Nico na tuluyang mamayagpag si Dorina at maipadama ang pagmamaha nito sa huli.   Pareho ng nagkaroon ng pangalan ang dalawa sa larangan ng musika kaya naisipan ng mga nasa likod ng kanilang kasikatan na pagtambalin sa iisang konsert para makahatak ng mas marami pang manonood. 
 Inilalahad sa kwento ang pagkapanatiko, pagbabago ng ugali dahil sa kasikatan at pagpapatawad.  Si Dorina ay sumasagisag sa mga taong may matinding paghanga sa iniidolo na lahat ay gagawin para lamang makapiling at maipadama sa hinahangaan ang suporta at pagmamahal.  Kahit na kakarampot lang ang kinikita ay magsusumikap mayroon lamang perang mailaan para maipambili ng mga bagay na may kinalaman sa iniidolo katulad ng magasin at plaka.   Walang masama ang paghanga kung magsisilbi lamang itong inspirasyon na makapagpapabuti at makapagpapaunlad sa ating pagkatao.  Dahil sa nasa rurok ng katanyagan si Lavina ay ginawa nitong mayabang,  mapangmataas, at makasarili.  Lagi nating isasaisip na anumang tagumpay na naabot natin ay magiging pansamantala lamang kaya walang dahilan para baguhin nito ang ating pag-uugali at pagkatao.   Sa halip katulad ng isang punong kahoy na habang tumatagal at yumayahong ay mas lalong lumalaylay ang mga sanga nito na may mga dahong nakayuko patungong lupa. Ibig sabihin,  kung tayo ay dumadanas ng mga pagtatagumpay ay mas lalo tayong maging mapagkumbaba at magkaroon ng mabuting pakikikapwa.

Sa huli, sinabi ni Dorina na ang anumang tagumpay niya ay utang ito sa mga taong nagmamahal at sumusuporta sa kanya.   Na kung hindi dahil sa kanila ay hindi niya maabot ang tugumpay na tinatamasa na at sinabi niya na mahal niya ang mga ito.  Winika niya na mas pipiliin niya na maging pangkaraniwang tao at napagtanto niya na hindi siya karapat-dapat maging superstar katulad ni Lavina.   Sinabi niyang ang susunod na awit ay huling awitin na rin na maririnig mula sa kanya na pinamagatang Bituing Walang Ningning.   Ipinakita ni Dorina ang paggalang at pagpapatawad sa kanyang iniidolo sa kabila ng paghamak nito sa pamamagitan ng paghalik at pagsuot ng sampaguita sa leeg bilang tanda na si Lavina pa rin ang nag-iisang bituin na kanyang hinahangaan at naging inspirasyon.   Inilalarawan lamang nito na hindi natin kailangan makipagkompetensya sa iba dahil bawat isa sa atin ay may kanya-kanyang angking galing na pwedeng ipagmalaki sa Diyos at mga tao na tangi rin sa iba.  Minsan, mainam na rin na patawarin ang sinumang gumawa sa atin ng masama para sa ikapapayapa ng ating sarili at ikagagaan ng ating loob.   Bagaman ipinakita niya na si Lavina pa rin ang dapat kilalanin na maging bituin pero sa puso ni Nico ay siya naman ang itinuturing na bituin dahil malinaw na mahal na mahal nila ang isa’t isa.   

Lunes, Enero 11, 2016

Ang Tatay kong Nanay - Suring-pelikula


Ang pelikulang Tatay Kong Nanay sa direksyon ni Lino Brocka ay tungkol sa istorya ng isang binabae na nagngangalang Coring (Dolphy).  Si Coring ay isang baklang bukas ang katauhan sa nakararami.  Nagsusuot siya ng mga kagamitang pambabae at maging ang kanyang pagwi-wig ay ipinagmamalaki niya.   Karamihan din sa kanyang mga kaibigan ay katulad niyang bakla.  Ikinabubuhay nito ang pagkakaloob ng serbisyo sa mga nagnanais magpagganda sa kanyang beauty parlor.   Kapiling niya sa kanyang bahay ang bata na si Nonoy (Nino Mulach) na iniwan lamang sa kanya ng kaisaisang lalake na sinisgaw ng kanyang puso si Dennis (Philip Salvador).  Ipinagkatiwala ng huli ang bata kay Coring sa pagnanais na umangat ang buhay sa paglilingkod bilang isang navy sa Estados Unidos.  Iniwan na rin ang bata sa kanya ng isang kahig isang tukang hostess na si Mariana (Marissa Delgado).  Bagaman, hindi sumasang-ayon ang mga kaibigan nito dahil malaking kalbaryo ito para kay Coring pero wala rin siyang naggawa kundi tanggapin ang nasabing bata at alagaan ito.
                Hindi lingid sa nakararami ang pagiging binabae ni Coring.  Bukas ang kanyang pagkatao sa paghalakhak, pangmamata at maging panlilibak ng mga tao sa lipunan patungkol sa klaseng buhay na kanyang pinili.   Sa pagdating ni Nonoy sa kanyang katauhan ay minabuti nito na ikanlong ang kanyang katauhan sa takot na maging masamang halimbawa siya sa mga mata ng bata.   Marami ang nagbago sa pagkatao nito.  Pilit niyang ikinukubli ang pagdadamit-babae,  pananalita at pagkilos na bibabae.  Naroong pinagagalitan na niya ang kanyang mga kaibigan sa pagpapakita nito ng mga kabaklaan sa mata ng kanyang itinuturing na anak kahit hindi naman ito lubos na nauunawaan pa ng bata.    Sa pag-iisip ni Coring ang pagtago ng kanyang pagkatao ay siyang tama sa pagpapalaki niya sa bata sa takot na rin na ayaw niya na maging bakla sa paglaki nito.  Halos pagsakluban siya ng langit at lupa sa galit nang isang araw nahuli niya si Nonoy na naglalagay ng lipstik kahit ginagaya lamang ng nabanggit ang nakikita niya sa komiks.
               
Muling bumalik si Mariana para makuha ang anak ngayo’y pinagpala na dahil sa pag-angat ng buhay sapagkat naulila ito sa isang mayamang lalake.  Dahil sa pangungulila nito sa buhay at nabatid na rin kung saan naroroon ang anak ay minabuti na pakiusapan si Coring na mapasakanya muli ang anak.   Sa simula ay nagdadalawang-isip pa si Coring pero sa bandang huli ay napapayag na rin ito sa kundisyong hayaan muna ang bata na masanay na malayo ito sa kanya.    Malamig ang ipinakitang pakikitungo ni Coring mula noon sa bata.   Kanya na itong sinisigawan at madalas na  pinapagalitan para lamang mapalayo nito ang loob at tuluyan ng sumama sa totoong ina.  Hanggang sa napalapit na nga si Nonooy sa totoong ina.  Hindi rin nagtagal ay bumalik ang bata kay Coring dahil sa madalas pa rin ang pangungulila ng bata sa kanya at hindi rin nakayanan ang masamang pakikitungo na ipinakita ng totoo nitong ina sa kanya.

                Maraming realistikong pangyayari sa ating lipunan ang ipinahihiwatig sa kwento.  Una,  ipinakita sa kwento na hindi lamang sa babae at lalake ang pagiging mga magulang.  Maging ang mga bakla ay pwedeng maging magulang sa bata na hindi napapariwara ang buhay nito.  Na ang pagmamagulang ng isang bakla ay kayang tumbasan nito ang naibibigay na pagmamahal at pagkalinga sa bata katulad ng naibibigay rin ng mga totoong mga magulang.  Sa katauhan ni Coring ay nagparaya siya sa kanyang sarili na maitago ang pagkabakla nito dahil may nakadependeng buhay sa kanya pero ginawa na pa rin dahil sa iyon ang sa tingin niya ang nararapat niyang gawin.  Pero sa huli ay natanggap na rin niya sa kanyang sarili na hindi niya kailangang baguhin ang sarili para maipakita ang pagmamahal at maging magandang halimbawa sa kanyang anak.     Pangalawa,  na hindi madali ang maging bakla dahil sa masamang pagtingin ng lipunan sa pagkataong kanilang pinili.  Nabanggit ni Coring na minsang sumali sa isang gay pageant nang maitanong ng isang host kung ikinahiya ba niya ang kanyang pagkatao.  Nabanggit niya ang karaniwang pinagdadaanan ng mga kadalasang mga binabae sa lipunan.  Naroong tinutukso, umaatikabong palo, mura,  kurot mula sa mga magulang o nakakatanda ang ininaabot ng isang bakla sa kanyang pagkabata.  Katulad ng maraming bakla ay ipinadama na kahit wala siyang kasalanan, walang ginagawang mali,  walang nilalabang na batas at hindi nang-aapi ay hindi niya maintindihan ang mga tao kung bakit ganoon na lamang ang pagtingin at pagmamalupit ng iba sa mga katula niya.   Nabanggit rin niya na Katulad ng pusa kapag natapakan,  ang bakla ay umiiyak din dahil may damdamin.  Kaya nais niya ang pagtanggap ng lipunan at pagkakaloob sa mga bakla ng kalayaan na hindi hinuhusagaan ninuman.  

Linggo, Disyembre 27, 2015

Mila: Isang Inspirasyon ng Lipunan


Ang pelikulang Mila (Maricel Soriano) ay larawan ng isang guro na may pagmamalasakit sa kanyang tinuturuan at pagpapahalaga sa trabaho.  Makikita sa pelikula kung gaano niya pinahahalagahan ang bawat mag-aaral sa pamamagitan ng matamang pagtuturo sa kanila at higit na pagpapaliwanag sa mga mag-aaral na hindi masyadong nakakaunawa ng mga aralin.   Higit din niyang naisasasip na ang sinumang dumaan sa kanyang mga mag-aaral ay nasa mabuting kalagayan sila bilang kabahagi niya sa kanila.  Dahil sa angking kabutihan nito sa mga mag-aaral ay naging malapit ang mga bata sa kanya, na kadalasan ay nagiging sumbungan ng mga hinaing, problema at mga pasakit na napagdadaanan ng mga estudyante sa kanilang buhay.   Makikita mo sa kanya ang pagiging handang tumulong sa sinumang nangangailangan sa kanya sa lahat ng oras.
Si Mila ay isang babae na sa kabila ng kabutihang kanyang ipinapakita sa iba ay may hindi maganda rin siyang pinagdadaanan sa buhay.  Naroong ang kanyang mga magulang ay mayroon problema sa relasyon,  ang kanyang ina na inaabuso ng kanyang amang isang lasinggero.  Naging sawi sa kanyang unang pag-ibig hanggang sa may dumating sa kanyang buhay at nagpatibok nito si Primo (Piolo Pascual.  Isa siyang babae na may puso at damdaming nagmamahal.  Sa buong akala niya si Primo na ang makapagbabago sa takbo ng kanyang buhay-pag-ibig.  Sadyang mapagbiro ang panahon dahil pasakit din pala ang maidudulot ng huli sa kanya sapagkat ito ay isang lulong sa ipinagbabawal na gamot.   Naudlot ang pag-ibig nito ng mas pinili ng lalaki ang hindi mailagay sa rehabilitasyon sa Tagaytay.
Isang babaeng may ipinaglalaban si Mila.  Dahil sa hindi sapat na ipinasasahod nito ay minabuti ng kanyang mga kapwa guro ang mag-hunger strike para maipabatid sa administrasyong Aquino ang hindi nila pagsang-ayon sa kababaang-sahod na ibinibigay sa mga katulad niyang guro.  Hindi alintana ng mga ito ang hirap, pagod at kapahapamakan na maaaring kakaharapin sa isinasagawang pagrarali.   Dahil sa samu’t saring pahirap na pinagdadaanan niya sa buhay ay natagpuan ni Mila ang kanyang sarili sa Ermita na siya kinapadparan niya.  Doo’y mas naipadama niya ang kanyang pagmamahal sa kanyang kapwa sa pamamagitan ng mga pagtuturo nito sa mga kabataan na pinagkaitan ng edukasyon.  Naging takbuhan din siya ng mga prostityut sa pagpapaturo ng Ingles bilang paghahanda sa isang dayuhang kostumer na maghahanap ng panandaliang-aliw.
Inilahad sa kwento na bawat tao ay mga layunin sa buhay.  May mga tungkulin na nararapat na gampanan kahit saan ka man nailagay o anumang lipunan ang iyong kinalalagyan.   Isang huwaran na guro si Mila dahil hindi niya isinentro ang buhay niya para sa sarili lamang, bagkus ito ay kanyang iniaalay sa paglilingkod higit sa lahat sa mga nangangailangan.  Pinahahalagahan ni Mila ang edukasyon.  Ninais niya ang mga kabataan na makapag-aral at matuto para umahon sila sa buhay.  Isinalba niya ang isang menor de edad sa pagkakasadlak nito sa prostitusyon.  Pinaunawa niya sa isang bata ang pagmamahal nito ng kanyang ama.  Maging ang isang taong wala na sa kanyang katinuan ay hindi niya pinandidirihan sa halip pinakitaan niya ito ng pagmamalasakit.  Patunay lamang na kayang baguhin ng isang tao ang hindi magandang anyo na inilalarawan ng kanyang lipunan. May magagawa siya.   Hindi kailangan ni Mila ang pagkakaroon ng maraming pera para makatulong dahil para sa kanya ang pakikipag-usap at pakikipag-ugnayan nito sa kanila (mga nangangailangan) ay simbolo ng kanyang hindi matatawarang pagmamahal sa kanyang kapwa.  Si Mila ay nagsilbing inspirasyon sa lahat na ang bawat karanasan sa buhay ay siyang magtuturo sa pagiging ganap na tao.  Na higit sa apat na sulok ng silid ay isang malaking paaralan ang lipunan.   
  

                

Linggo, Nobyembre 1, 2015

Surigao del Sur's Britania Group of Islets


       
          It was a great experience being able to visit the captivating, breathtaking and exquisite Britania Group of Islets. Though it was not well planned but a colleague of mine named Ryan and I decided to have a trip to Surigao del Sur as our way of responding to an invitation to visit a dear cousin (Ate Liberty). From her lovely house in Prosperidad, we traveled almost two hours to reach the place.  We were amazed by the dazzling view of the mountains and the opposite side which is the majestic beaches of Lianga Bay. We were in convoy.  I was inside the newly-bought car of my cousin Dong and so it was easy for us reach the place.
         Britania is composed of 24 islets and it was named after its barangay located in the municipality of San Agustin in Surigao del Sur.  Out of 24 islets, we were only able to encompass a tour of two islets.  First stop was in Hagonoy which  was the farthest. The islet is surrounded with crystal clear waters because of its pristine white sand.  It has a few coconut trees into one side, enough to provide shed under the heat of the sun.  Before we reached the islet, we partook our enticing lunch especially the tasty Lechon Baboy sponsored by our kind-hearted ante Flora. The aunt of my cousin.  
Next stop was in Boslon.  There, we had our taking of pictures. We saw statue of Birhen sa Guadalupe and a cross standing in the side of the islet. I felt secured and protected by the two symbols.  We plunged and had swimming as well. We were lucky enough because there were only few tourists went, though it was a Saturday.  I assumed that the reason behind was that, most of the people went to their respective provinces or went somewhere else to celebrate the holy day set for the souls.  We had a walked, infact, 360 degree of the islet and able to see the entirety of one of the bounties of nature.  It was perilous because we saw some sea urchins inhabited in the coral reefs or might as well we will be get hurt by the stony corals with sharp edges but we were able to made it. 

         The experience was indeed amazing in Britania and definitely I will go back if given another chance.  I would say that its Surigao del Sur's best kept-secret and something that we Filipinos can be proud of next to Boracy.  Thank you to the beautiful people in Surigao whom I knew. Till we meet again po.  

with James, Ante Flora,  Gain, my mom, Cousin Libs and Dong


                                                     with Ryan, Ot-ot, ate Jen and James

Lunes, Agosto 31, 2015

Babae: Simbolo ng Katapangan - Suring-pelikula


         Tatlong babae sa isang kwento ang inilalarawan ng kwentong Babae sa direksyon ni Lupita Kashiwara. Si Bea na ginampanan ni Nora Aunor ay isang karakter sa kwento na hindi masaya sa kanyang buhay may-asawa. Bagaman isa siyang arkitek ngunit naging sagwil naman ito sa kanyang pakikpagrelasyon sa kanyang kabiyak na si Ricky dahil nadarama nito ang pangmamaliit sa sarili at ang trabahong ito ang nag-aagaw sa oras ng babae sa kanyang obligasyon sa asawa. Nagkaroon ng isang anak na babae si Bea sa karakter ni Judy Ann Santos (Alex) mula sa isang bakla nitong nobyo na nagkaroon din naman ng karelasyon sa kanyang kapwa lalake. Makikitang isang matapang na babae si Bea dahil sa kabila ng pambabae ng kanyang asawa gayundin ang pananakit nito sa kanya ay tiniis pa rin niya sa ngalan ng kanilang pagsasama.
          Nasadlak naman sa isang pang-aabusong relasyon si Alex sa kanyang nobyo na pinagganapan ni Jao Mapa sa karakter na Victor. Makailang beses na rin na nasaktan ng huli ang babae pero sa tuwing itong lalake ay nanlalambing ay pinapatawad pa rin niya. Nagnanais ng panahon at ganap na pagmamahal ang anak sa ina pero napupunuan naman nito ng kanyang totoong ama dahil sa pagiging abala ng kanyang ina sa pagtatrabaho. Makikita rito sa karakter ni Alex kung paanong napagtitiisan niya ang pananakit ng nobyo tanda ng kanyang totoong pagmamahal sa lalake. Sa bandang huli ay napatunayan niya sa kanyang sarili na ang kanyang pagkababae lamang ang habol ng lalake na kamuntik na ring napalungi. Napatunayan niyang hindi lahat ng lalake na nagpapakita ng kabutihan hangad ay totoong pagmamahal.
          Isa pang babae na inilalarawan sa kwento ay ang karakter ni Nida Blanca (Adora) na iniwanan ng kanyang asawa na si Arman (Luis Gonzales) dahil sa isang karamdaman. Hindi naging masalimuot ang karakter ni Nida sa piling ng kanyang kabiyak sa buhay sapagkat mahal na mahal ito ng huli. Makikita sa kwento kung paano nakapagdulot ng kalumbayan sa babae ang pagkawala ng minamahal na dumating sa punto ng pakikiusap na turuan siya ng makapagpatuloy sa pagharap sa buhay na nag-iisa kahit hindi magawa ang paglimot. Ipinakita rin sa kanyang karakter na maaaring makapagdudulot ng matinding pagdadalamahati sa isang babae ang pagkawala ng minamahal dahil wala na itong mapagbabahaginan ng lungkot, ng saya, at ng katawang-pangangailangan. Sa bandang huli, upang mapunuan ang pangangailangan ng ito ay muling nakahanap ng isa pang lalaking magpapaligaya sa kanya bilang babae si Adora.
          Masasabing mahusay ang pagkabuo ng kwento at pagkatagpi-tagpi ng mga kwento ng tatlong babae sa magkaibang henerasyon. Ipinakita rito ang kanilang pagiging matapang. Si Bea na naniniwala na kailan man ay hindi maituturing na isang totoong pagmamahal kapag kaikibat na ipinapakita nito ay pananakit ng kaperaha. Siya ay sumisimbolo ng babae sa kasalukuyan na punong-puno ng mga pangarap at determinisyon. Na sa kabila ng pagkababae nito ay nagagampanan niya ang kanyang tungkulin bilang isang arketekto na ang karaniwang nakasasalumha ay mga manggagawang lalake. Si Alex naman na natuto sa kanyang mismong karanasan na sa buong akala niya ay totoong pagmamahal ang inuukol sa kanya ng lalake pero ang habol nito ay ang kanyang pagkababae. Ipinapakita sa kwento na kailangan sa isang dalaga ay kinikilatis ang iibigin nang sa ganoon ay walang pagsisihan sa bandang huli. Maaaring ang pananakit habang sila pa ay magkasintahan palang ay madadala hanggang sa sila ay mag-iisang-dibdib na.
          Maaaring mahirap lamang mawari sa kwento kung paano nagkaroon ng insekyuridad si Ricky (Mark Gil) gayundin si Victor (Jao Mapa). Hindi naipakita kung paano dumating sa punto at ang kanilang karakter ay nanakit ng iba babaeng nakakapiling. Maaaring nagkaroon din sila ng hindi magandang karansan mula sa kanilang pagkabata at nakukuha nilang manakit ng iba.
Hindi matatawaran ang husay at galing ang ipinakita ni Nora Aunor sa kanyang pagganap sa kwento. Damang-dama mo ang kanyang pagiging matapang na babae sa kabila ng kanyang pagiging malambot ng puso. Naroong siya ay humahaguhol sa pag-iyak, sumisigaw at nagpakita ng pagiging manggagawa, kaibigan, ina, asawa at simbolo ng isang babae sa ating lipunan na hindi na sunud-sunuran sa asawa. Maidagdag pa, inilalarawan lang din sa kwento na ang isang relasyon na may kasamang pagiging makasarili at pananakit nito sa kasama ay kailanman hindi nagiging matagumpay at masaya.

Linggo, Agosto 2, 2015

Dilim: Dulot ng Pusong hindi Nagpapatawad


Nakabatay sa kwento ng totoong pangyayari ang  pelikulang Kamoteng Kahoy.  Mula ito sa isang lugar ng Mabini Bohol na may ilang taon na rin ang nakalipas nang isang masaklap na trahedyang hindi inaasahan ang naganap. Nakabatay ito sa kwento ng mga batang sina Ariel (Nash Aguas),  Rosemarie (Sharlen San Pedro) at Atong (Robert Villar).  Kapwa nakaranas ng kahirapan ang mga bata at may kanya-kanyang kakaibang kwento ng kani-kanilang pamilya na pinagdadaanan.   Si Ariel ay nasa pangangalaga ng kanyang ina na iniwan ng kanilang ama at may kinakasama ng iba.  Bagaman, labag man ito sa kalooban ng bata pero wala siyang nagawa kundi hayaan na lamang ang mga pangyayari sa halip ay bigat sa loob na lamang ang kanyang pinagdaraaan.  Si Rosemarie naman, ang matalik na kaibigan ni Ariel ay puno ng pagmamahal ng kanyang ina na ang tanging ikinabubuhay ay ang pag-aalaga ng mga baboy.  Bagaman, kumpleto ang mga magulang ni Rosemarie ay mayroon naman itong hindi pagkakaunawaan sa isa’t isa.  Samantalang si Atong naman ay isang bata na sa kabila na kanyang pagiging matapang na katauhan ay nakararanas pala siya ng pangmamalupit ng kanyang tiyahan.
            Nagsimula ang trahedya ng isang lola na nagngangalang Idang (Gloria Romero) ang nagbenta ng isang kakanin na gawa sa Kamoteng Kahoy.  Ang karakter ni Lola Idang ay mapagmahal sa mga bata at relihiyosa.  Minsan ay ipinagkakaloob na lamang niya ng libre ang kanyang ibinibenta sa mga batang kakilala niya na walang pera.  Madalas din ang kanyang paggawi sa simbahan para magkaloob ng panalangin sa Panginoon.  Sa isang hindi inaasahang pangyayari ay nalason ang mga bata dahil sa panindang kamoteng kahoy ng matanda na umabot sa mahigit isang daan ang nabiktima at nakapagdulot ng mahigit sa dalawampo ang nabawian ng buhay na mga bata.  Aksidenteng nahaluan ng pestidiyo ang ginawang kakanin na sa halip na harina ang mailagay.  Bunga ng isang insidente na hindi naman sinadya ay kinamuhian si Aling Idang ng mga magulang na naghihinagpis dahil sa tindi ng galit dahil sa pagkamatay ng mga anak nito.  Kabilang sa mga naghihinagpis ay ang karakter ni Ariel na namatayan ng matalik na kaibigan na hindi pa rin matanggap ang pagkawala ng huli.  Hanggang sa makakuha ng kaibigan sa katauhan ni Atong na nagturo sa kanya kung paano maging matapang at harapin ang buhay. 
             Mahirap mawari sa kung kaninong karakter nakatuon ang kwento sapagkat may mga detalye na nakatuon sa batang si Rosemarie, sa batang si Atong na nakararanas ng pangmamalupit ng tiyahin, kay Ariel na mula sa simula hanggang katupusan ay naririyan gayundin si Aling Idang.  Sa katotohanang Kamoteng Kahoy ang pamagat at nakaikot ang kabuuan ng kwento sa nasabing kakanin ay dapat sana kay Aling Idang umikot ang kabuuan ng kwento.  Saydang ipinakita ng direktor ang damdamin at emosyon ng mga nakakaranas ng pamimighati sa trahedya parang naging sentro ng tema ng pelikula sa halip na magkaroon lamang ng isang karakter na pag-iikukatan ng kwento.  Maidagdag pa, sa kabila ng kapayakan ng nasabing tagpuan ng kwento ay maganda naman ito.  Ang oksimoron nitong sa kabila ng galit ang pangkalahatang eksenang makikita pero pinagagaan naman ito sa mga tagpong kulay berde dulot ng tagpo nito ay isang probinsya na kung hindi man bundok, kahoy, damo ay tubig ang makikita.  Mahusay ang pagkagganap ni Gloria Romero bilang matanda o ina na puno ng galit dahil iniwanan siya ng kanyang mga anak.  Nandoroong naghihinakit rin siya dahil iiwanan din siya ng isa pa niyang anak.  Pagkahabag ang mararamdaman ng isang manonood sa ginawang pang-aapi sa kanya ng lipunan at ng mga ina matapos na makagawa siya ng isang pagkakamali na hindi naman niya sinasadya.  Pambabato, pagmumura, pagdala sa kulungan, pagbubulyaw at pagsampal ang kanyang tinamo.  Naubusan ng awa sa kabila ng kanyang edad ang mga naiwanang mga magulang dahil sa kanyang kagagawan.   Wala pa ring kakupasan ang husay ni Gloria Romero.  Kabilang din sa hinahangaan kong pagganap ay si Irma Adlawan sa kanyang papel na mapang-api na may tupak  sa kanyang pamangkin.  Sa kanyang mga pananalita, emosyon at mga nuances na ibinibigay makikita mo na napag-aralan niya nang maayos ang kanyang papel. Maging ang musika ang nagpatingkad sa kwento at may tatak Boholanong kutura dahil sa rondalya ang ginamit bilang background music na mula sa nasabing lugar. 
                Ang pinakapuno’t dulo ng lahat ng mga pangyayari ay dahil sa paghihinakit ni Aling Idang sa kanyang mga anak na nang-iwan sa kanya.  Dahil sa galit na iyon ay nawalan siya ng pokus sa kanyang ginagawa.  Sa halip na harina ay pestidiyo ang kanyang naihalo sa pagkaing kanyang nilulutong kakanin na nagresulta ng kapahamakan at pagbuwis ng buhay ng maraming kabataan.  Inilalahad lamang ng kwento na walang tao ang sinumang nagaganap na magiging masaya at magiging malaya kapag pinamamahayan ng sama ng looob at galit ang kanyang puso.  Bagaman ang paghilom ng sugat sa puso ay hindi nakukuha sa isang iglap lamang (time heals all wounds) pero kailangang kusa itong gagamutin ng sinumang nasusugatan at magkaroon ng pagpapatawad sa mga nakagawa ng pagkakamali ng iba nang sa ganoon ay mas mapapadali ang paghilom ng sugat na iniwan at patuloy na makipamuhay na walang iniindang bigat sa dibdib.    


               





Biyernes, Hulyo 31, 2015

Bona: Debosyon at Obsesyon - Isang Pagsusuri



Ang pelikulang Bona ay pumapaksa sa pagkahumaling (obsession) ng isang tagahanga sa isang artista.  Makikita sa pelikula kung paano pinagpalit ng isang tagahanga sa katauhan ni Bona (Nora Aunor) ang kanyang pamilya makasama lamang ang hinahangaan.  Mas pinili ng tagahanga na ipagpalit ang masagana at masaya niyang buhay sa pagsubaysay at pagpapaalila sa kanyang sinasamba at ginagawang Diyos na hinahangaang artista, sa katauhan ni Gardo (Philip Salvador).  Si Gardo,  sa kabila ng kanyang pagiging isang bit-player ay nakipamuhay lamang sa iskwater sa Tondo na yari lamang sa kahoy ang pagkagawa ng bahay.  Dito sa naghihikahos na bahay, nakitira si Bona na naglilingkod sa kanya ng sobra-sobra bilang kapalit sa kabutihang ipinakikita ng artista sa huli.  Pag-iigib, pagluluto, paglilinis ng bahay, pagpapaligo, pagpapakain at kung ano-ano pa ang kanyang ginagawa maipakita lamang kay Gardo ang kanyang pagmamahal bilang isang tagahanga.  Alam ni Bona sa kanyang sarili na may nararamdaman siya kay Gardo kaya lang hindi na niya ito sinasabi sa lalaki dahil tanggap naman niya sa kanyang sarili na sapat na ang pagpapatira sa kanya ng lalaki sa kanyang bahay.  Magiliw ang katauhan ni Bona dahil minamahal din siya ng mga taong nakikilala niyang kapitbahay ng kanyang tinitirhan.  Minsan naglilingkod siya sa pamamagitan ng mga pagtuturo sa mga anak ng kanyang kapitbahay kaya kapalit ng kabutihang-loob ay nakatatanggap siya ng mga kabutihan mula sa kanila katulad ng pagkain.
                Ito ay paglayo sa mga karamihang mainstream o komersiyalisadong pelikula na minsan ang nagiging pangunahing layunin ay ang kita ng produksyon.   Maituturing itong isang obra na bumabalangkas sa totoong mga kaganapan sa ating lipunan.  Una ay ang pagiging obses ng isang tagahanga sa kanyang hinahangaang artista.  Dito makikita kung paanong aligaga si Bona sa kasusunod sa mga syuting ni Gardo, pagdala ng mga pagkain,  pakikipagsapalaran sa kabila ng pagiging matao sa set, pagsisilbi katulad ng pagpupunas ng pawis ng artista, pagpapayong sa kanya sa pagsasama kapag umuulan,  at paglalaan ng oras sa halip na makapiling ang sariling pamilya.  Minsan pa ay nalagay rin sa alanganin ang buhay ni Bona ng mapaaway si Gardo dahil sa isang lalaking galit na galit sa kanya dahil di umano’y naloko ng artista ang kapatid nito.  Sa isang tagahanga ay kaya nito na kalimutan ang sarili at talikuran ang kanyang pamilya para lamang makasama ang kanyang artistang hinahangaan.  Pangalawa ay ang pananamantala,  alam ni Gardo na patay-patay sa kanya si Bona kaya sinunggaban niya ito- ang kahinaan.  Ginawa niya itong alipin at sunud-sunuran sa kanya.  Minsan pa ay ginawa niya ang babae bilang parausan.  Inilalarawan din sa pelikula na may kapangyarihan si Gardo dahil sa kanyang pagkakaroon niya ng katanyagan at kakikisigan.  Ginamit niya ito para makakuha ng iba’t ibang mga babae na pwede niya maisama sa bahay at maikama.  Isang babae na rin ang napalungian niya ng puri na nagkaroon sila ng bunga at ultimong bayad sa ipampalaglag ay iniasa pa kay Bona.   
                Hindi matatawaran ang kahusayan ng pagkabuo ng pelikula mula sa kanyang banghay na ipinakita sa simula ang maituturing kultural na debosyon o cultural piety sa Itim na Poong-Nazareno.  Ang pagdumog sa maraming tao sa pagnanais na makahawak o maidampi ang mga panyo sa pagnanais na gumaling sa anumang karamdaman ang nanampalataya o biyayaan pa ng Panginoon sa buhay.  Ang dalawang mukha ng debosyon at obsesyon ang nais paigtingin sa panimula ng pelikula bunga pa rin ito ng ipinaniwala ng kolonyalismong mga Kastila sa ating mga Pilipino na sa halip na bumuo ng hakbang na buwagin ang kanilang muog ay ipagpaniwala sa kung ano-anong pamahiin at paniniwala.  Ang paraan ng pagdidisiplina ng isang ama sa pamamagitan ng pamamalo sa anak na naka-ugat pa rin sa mga kastila.  Pagkakaroon ng strong family ties sa isang pamilya na ang nakatatandang kapatid na lalaki ang nagmistulang pangalawang ama at dumidisiplina sa kapatid na gumagawa ng kasalanan.  Ang pagkakaroon ng isang lalaking tagahanga sa katauhan ni Nilo (Nanding Josef) o nagmamahal kay Bona pero hindi kayang suklian ng huli ang ipinapakitang paghanga ng lalake.  Inilarawan ang bahagi iyon ng Tondo na isang eskwater at ipinakikita ang karumihan nito katulad ng pag-iinuman sa daan, paghihiyawan at pagkakantahan habang nasa harapan sila ng mga nagba-black rosary.  Ang mismong pagmumura ng isang babae na kabilang sa nagdarasal dahil sa galit sa mga nag-iinuman sa harapan ng kapilya.  Ang pakikibuno sa kalye dahil sa kalasingan.  Ang pakikipag-away ng isang babae dahil lamang sa isang lalake.  Naipakita rin sa bandang huli ng pelikula kung paano ipinakita ni Bona ang kanyang galit kay Gardo nang banggitin ito sa kanya na bumalik na siya sa kanyang pamilya dahil mangingibang bansa na siya kasama ang kanyang inamorata.  Dito ay pinagdimlan na ng paningin si Bona at sinabuyan niya ng kumukulong tubig na ipampaligo sana ni Gardo. Ipinakita ni Direk Lino Brocka na ninais na ni Bona na wakasan na niya ang kanyang pagsamba sa lalake dahil kabila ng kanyang kabutihang ipinakita ay iiwanan rin pala siya sa wala.  Itinuturo sa ating sa tagpong ito na,  minsan ang sobrang pagkahumaling natin sa isang bagay o isang tao ang siyang magbubulid sa atin sa kapahamakan.   Ang mga ito lamang ay iilan sa mga katotohanang binibigyang linaw sa lipunang kinabibilangan ng bida dulot na rin ng pananamantala at kahirapan.  Mula sa mga kapapanabik na tagpo ay napakahusay rin ang sinematograpiya ng pelikula sa kung paano nasimulan ang pelikula mula sa isang prosisyon at pag-ugnay nito sa isang bilbord ng palabas sa isang pelikula na sumasaklaw sa debosyon at pagkapanatiko.  Ang orihinal na sound effects katulad noong nagsimula ng maglinis si Bona sa bahay ng lalaki.  Ang pag-arte ni Nora Aunor ay kapuri-puri rin sa kanyang walang mga salita na pag-arte pero nangungusap ang kanyang mga mata at ang kanyan mga kilos.  Makikita mo na ibinuhos ng huli ang kanyang husay sa pag-arte bilang tagasamba hindi sa Amang Diyos kundi sa isang taong hinahangaan.   Larawan naman ng isang nag-aambisyun na tao si Gardo na pingbibidahan ni Philip Salvador.  Hindi maikakaila na malaki rin ang tulong ng kahusayan ng pag-aarte ng nasabing artista dahil sa kanyang kapani-paniwala na pagkaganap bilang isang artista na mayroong matipunong pangangatawan at kaaya-ayang pagmumukha na maaaring kuhuhumalingan ng sinumang makapapanood sa kanya.  Sa pagnanais na gustong maging sikat na artista ay tinatanggap niya ang mga maliliit na papel na pwedeng gampanan na angkop sa kanyang personalidad.
                Sa kabuuan,  makatarungan lamang na kilalanin ang pelikulang Bona bilang isa sa isandaang pinakamuhuhusay na pelikula sa buong mundo na dapat mapanood.  Kabilang rin ang nasabing pelikula sa ipinalabas sa 47th Viennale: Vienna International Film Festival at iba pang mga festival. Pagbati at paghanga ang ipinaabot sa bumuo ng produksyon.